Advies en Rechtshulp Pagina … …………………………. Meester Willem Privaatrecht

        START

         

 

Privaat recht

Het privaatrecht, ook wel burgerlijk recht of civiel recht genoemd, regelt de verhoudingen tussen personen onderling.
In het burgerlijk recht is de essentie, dat het aan de partijen zelf wordt overgelaten, hun recht door de rechter te laten toetsen. Het initiatief ligt hier niet bij een instantie, die uit zichzelf toeziet op handhaving van het recht, maar de partij wiens recht wordt geschonden, zal zelf in actie moeten komen.

In beginsel zijn burgers gerechtigd, om hun betrekkingen onderling te regelen en kunnen zij dus afspraken maken over hoe zij met elkaar dingen afhandelen. Veel privaat recht in wetboeken, heeft eigenlijk betrekking op de situatie, dat partijen zelf niets regelen (regelend recht), of situaties waarin de samenleving, het erg belangrijk vindt om de regels dwingend vast te leggen. (dwingend recht) Dit dwingend recht ziet men vooral indien de samenleving partijen wil beschermen, of deze regels van erg groot belang vindt voor het functioneren van de samenleving.  Soms krijgt het privaat recht hierdoor dus bestuursrechtelijke of zelfs strafrechtelijke trekken, bijvoorbeeld als een toestemming kan worden onthouden, of afwijken van een norm wordt gesanctioneerd. Men dient binnen een vaste periode aangifte te doen van een geboorte, ouders zijn verplicht hun minderjarige kinderen te verzorgen.


Gezien de omvangrijkheid van deze materie, volsta ik voorlopig met enige beperkingen en schets ik hier de hoofdlijnen.

 

 

Formeel en materieel recht

Net als bij het strafrecht kent men bij het privaatrecht de onderscheiding in formeel en materieel recht.
Het materiële recht is het deel van het recht, dat aangeeft wat de inhoud van het recht is. De feitelijke regels, de rechten en plichten van burgers. Dit recht staat voor een groot deel in het burgerlijk wetboek, maar ook in het wetboek van koophandel. Dit laatste wetboek bestaat nog steeds, maar de inhoud wordt steeds verder overgebracht naar het burgerlijk wetboek. Daarnaast zijn er nog afzonderlijke wetten, zoals de faillissementswet, auteurswet, pachtwet, Benelux merken wet…..

Het formele recht, is het recht dat bepaald hoe men het materiële recht verwezenlijkt. Hoe haalt men zijn recht, naar welke rechter moet men, wat is de procedure?

Men noemt het burgerlijk procesrecht. Het formele recht vindt men in het wetboek van strafvordering, wet rechtelijke organisatie, maar ook in de advocatenwet en andere specifieke wetten.

 

Het materiële recht

In het materiële privaat recht maakt men onderscheid in personenrecht en vermogensrecht.

Personenrecht
Met personen recht wordt het personen en familie recht bedoeld en het rechtspersonen recht. Het personen en familierecht omvat regelingen met betrekking tot de rechtspositie van de mens (zijn naam, woonplaats, rechtsbevoegdheid etc) deze rechtsbetrekkingen vloeien voort uit het familieverband, ouderlijke macht, voogdij, zijn afstamming, maar ook het huwelijk.
Rechtspersonenrecht houdt zich bezig met de regels rond naamloze vennootschappen, BV, de vereniging en alle andere rechtsvormen, die bedoelt zijn om net als een mens aan het  rechtsverkeer deel te nemen.

Het vermogensrecht houdt zich bezig met alle op geld waardeerbare rechten die een mens of een rechtspersoon kan hebben. Doorgaans zijn deze rechten overdraagbaar.
Ook hier geldt weer dat men deze rechtsgebieden niet strikt kan scheiden. Bijvoorbeeld; het recht van de ene echtgenoot op de andere tot een uitkering bij huwelijkse voorwaarden bij een deelgemeenschap, is wel op geld waardeerbaar, maar weer niet overdraagbaar.

Het vermogens recht

De term vermogensrecht wordt op twee manieren gebruikt. Het vermogensrecht in objectieve zin zijn alle geschreven en ongeschreven rechts regels die gelden. Een vermogensrecht in subjectieve zin is een bepaald vermogensrecht, dat aan een bepaalde persoon toebehoort. Men zegt dan, dat het subjectieve recht wordt ontleend aan het vermogensrecht in objectieve zin. Indien een ander persoon  tegen uw fiets aanrijdt, heeft u, uit de wet, een recht tot vergoeding van de schade. Dit is een subjectief recht. De wettelijke regeling behoort tot het vermogensrecht in objectieve zin.

rechtsfeiten

In het privaatrecht zijn alleen die feiten van belang die verandering te weeg brengen in een rechtstoestand. Men noemt ze rechtsfeiten. Soms ontstaan deze rechtsfeiten zonder handeling, dus zonder, dat iemand daar de hand in heeft; Bloot rechtsfeit. Denk hier aan de vrucht, die uit de boom van de buurman in uw tuin valt. De vrucht behoort vanaf dat moment aan u. Rechtshandeling, dit is een handeling die rechtsgevolg heeft. Indien u bij de supermarkt een pak koffie op de band, legt geeft u aan de koffie te willen kopen en af te rekenen. Van belang is met name welk gevolg doorgaans met de  handeling wordt beoogd. Een niet-rechtshandeling, is een handeling die rechtsgevolg heeft onafhankelijk van het feit of het rechtsgevolg werd beoogd. Een automobilist die, zonder opzet schade veroorzaakt, pleegt een handeling, waaraan de wet een rechtsgevolg verbindt, het vergoeden van de schade. De wet noemt dit een onrechtmatige daad, We zien komen hem later ook weer tegen bij de verbintenis.

Goederen, zaken, vermogensrechten.

Het begrip goederen omvat zaken en vermogensrechten. Zaken zijn stoffelijke objecten, die voor menselijke beheersing vatbaar zijn, tastbaar! Een vermogensrechtrecht, is niet tastbaar, het is een recht op iets…. Bijvoorbeeld om ergens gebruik van te maken, of een vordering…

verwarring?

Tot de invoering van het huidige Burgerlijk Wetboek, was deze betiteling opmerkelijk genoeg andersom, hierdoor hoort men, dat veel mensen het over onroerend goed hebben, als men praat over onderwerpen met betrekking tot huizen. De correcte aanduiding is dus… onroerend zaakbelasting, handel in onroerende zaken…..etc…

Roerend of onroerend?

De wet bepaald; onroerende zaken zijn…de grond, nog niet gewonnen delfstoffen, planten, gebouwen en werken die duurzaam met de aarde verenigd zijn. Alles wat niet onroerend is, is roerend. De benaming onroerend goed is dus om begrijpelijke redenen onzuiver.

Registergoederen.

Goederen kunnen worden verdeeld, in registergoederen en niet registergoederen. Registergoederen zijn die goederen, waarvan de wet voorschrijft, dat deze bij overdracht of vestiging daarvan, dienen te worden ingeschreven in een openbaar register. dit onderscheidt geld voor zaken en ook voor rechten. Onroerende zaken zijn registergoederen, want zij dienen uit de wet in een openbaar register te worden ingeschreven. Een hypotheekrecht dient ook in het register te worden ingeschreven. Een openbaar register is voor iedereen ter inzage. Men dient te kunnen zien of zaken of rechten zijn bezwaard met een (ander) recht of wie de eigenaar is. Het is voor het openbare leven ondoenlijk om alle zaken en goederen in een openbaar register te registreren, dat zou de overgang van zaken en goederen te veel belemmeren. Daarom wijst de wet deze categorieën aan.  Sommige schepen en ook luchtvaartuigen vallen wel onder de registratie. Een auto bijvoorbeeld weer niet. De kentekenregistratie dient slechts voor het bijhouden van het innen van de motorrijtuigen belasting en het keuren van de staat van de auto.

Hoofdzaak en bestanddeel.

Een belangrijk onderscheid bij alle zaken, is hoofdzaak en bestanddeel. Een bestanddeel is een zaak die in juridische zin een geheel vormt met de hoofdzaak. De sleutel van een kastdeur is een bestanddeel van de kast. De sleutel en de kast vormen een geheel. Naast de kast maakt ook de sleutel onderdeel uit van de kast. Een onderdeel van een andere zaak, is, allereerst naar verkeersopvattingen, bestanddeel van een zaak. Een motor die in een schip wordt geplaatst, maakt daarna onderdeel uit van het gehele schip. Het wordt bestanddeel van de hoofdzaak, het schip. De vorige eigenaar van de motor kan deze niet meer als zijn eigendom opeisen, bij het niet betalen van de geleverde motor.
Daarnaast  wordt een zaak ook bestanddeel van een andere zaak, indien deze niet meer van elkaar te scheiden zijn zonder deze te beschadigen.  Een voorbeeld hiervan is de ingemetselde open haard in een huis.

Wanneer een eigenaar van de hoofdzaak ook eigenaar wordt van het bestanddeel noemt men dat natrekking. De eigenaar van een tuin wordt tevens eigenaar van de geplante boompjes en planten en bloemen.

Vruchten.

Vruchten zijn de voordelen die men ondervindt, uit het bezit van een zaak, zoals de huur van een huis, of het geboren jong van een dier. Men onderscheidt natuurlijke vruchten en burgerlijke vruchten. Natuurlijke vruchten, zijn zaken, die naar verkeersopvatting, als vruchten van een andere zaak worden beschouwd, bijvoorbeeld de appels van een appelboom.

Burgerlijke vruchten zijn rechten, die naar verkeersopvatting als vruchten van goederen worden beschouwd.
Het begrip vruchten is van belang indien het recht op de vruchten is toegekend aan een ander dan de rechthebbende van het vruchtvoortbrengende goed.

Absolute rechten en relatieve rechten

Absolute rechten zijn rechten die tegenover iedereen werken. Tegen dit recht kan door niemand inbreuk worden gemaakt. Men kan zijn eigendom tegen iedereen laten gelden. Relatieve rechten werken in beginsel niet tegen iedereen. Een voorbeeld van zo’n relatief recht is een vordering, die werkt uitsluitend tegen de schuldenaar.

Daarnaast heeft het verschil nog een aantal andere kenmerken. Het prioriteitsbeginsel, het zaaksgevolg en ‘droit de préference’.
Het prioriteitsbeginsel, houdt in dat in het geval van twee of meer absolute rechten op zaak worden gevestigd, het oudste recht, voorrang heeft op de andere. Bij het tweemaal na elkaar vestigen van een vruchtgebruik op een woning, heeft de eerste gerechtigde voorrang op de andere. Bij relatieve rechten zijn de rechten in rang gelijk.  Als ik mijn auto aan twee verschillende personen verkoop en nog niet lever, hebben bij afnemers een gelijk recht op die levering. De eerste die zich voor de levering meldt, kan hem mee nemen. ( mijn afspraak met de ander blijft overigens wel bestaan, deze persoon kan mij wellicht aanspreken op nakomen van de afspraak, of mogelijk een schade vergoeding, of beide)

Zaaksgevolg of droit de suite. Degene die een recht heeft op een zaak die een ander toebehoort, kan dit recht blijven uitoefenen, indien deze zaak wordt over gedragen aan een ander. Persoon A heeft de grond die B toebehoort in erfpacht.

B verkoopt de grond aan C. A kan de erfpacht blijven uit oefenen, want erfpacht geldt als een absoluut recht. Zou A de grond in bruikleen hebben gehad, dan had hij een persoonlijk recht. De nieuwe eigenaar hoeft die bruikleen niet te dulden.

Droit de préference. Dit recht kan bijvoorbeeld van belang zijn bij een faillissement. Een absoluut gerechtigde heeft een voorrangspositie ten opzichte van andere schuldeisers. Relatief gerechtigden zijn gelijk in rang en in een slechtere positie.

Een tussenvorm.
Er is een belangrijke rechtsfiguur, die een tussenvorm creëert tussen een absoluut recht en relatief recht. De kwalitatieve verplichting. Dit is een verplichting, die toch overgaat bij de overgang van een zaak op een andere eigenaar. Dit recht hangt samen met de kwaliteit van het recht dat de derde heeft. Het gaat hier om een verplichting om iets niet te doen of te dulden. Bijvoorbeeld om binnen een bepaalde afstand geen (nieuwe) slagerij te beginnen.

 

Binnen het vermogensrecht maakt men doorgaans de onderscheiding in het algemene deel, het goederenrecht en het verbintenissenrecht. Een belangrijk deel van het verbintenissenrecht vormt het overeenkomstenrecht.

 

Goederenrecht                                                               

Het goederenrecht houdt zich bezig met goederen en de rechten die verbonden zijn met deze goederen. Bij voorbeeld het eigendom, of iemand vruchtgebruiker is, en hoe een goed overgaat naar een ander.

 

Verbintenissenrecht
Tussen personen kunnen verbintenissen ontstaan. Het verbintenissenrecht houdt zich bezig met de rechtsverhouding die ontstaan is en de rechtsregels die gelden. Uit de rechtsverhouding ontstaat mogelijk een plicht tot een prestatie bij de een, en in principe een recht op die prestatie bij de ander.

 

Overeenkomstenrecht

Dit deel van het recht houdt zich bezig met de afspraak die personen maken met betrekking tot een prestatie. Wij kunnen hier denken aan het leveren van een auto of bankstel, maar ook de bouw van een huis of het verrichten van werkzaamheden. De een verplicht zich tot de prestatie, de ander op een tegenprestatie of betaling van een geldbedrag.



Het Personenrecht

 

 

 

 

 Disclaimer.
Al deze pagina's geven slechts algemene informatie. Alle juridische vragen verschillen elk opnieuw van geval tot geval. Voor uw eigen specifieke  juridische vraag en probleem, dient u deze steeds aan een rechtskundige voor te leggen. Aan al deze webpagina's zijn geen direct toepasbare adviezen te verbinden, zij geven een indruk van het recht.

 

Laatste update 16 juni 2008